Những Vấn Đề Về Tắc Tia Sữa Mẹ Cần Biết

Tác giả Phương Thảo | Cập nhật 20 Tháng Chín, 2019

Tắc tia sữa là tình trạng sữa mẹ bị giữ lại bên trong các ống dẫn sữa ở bầu ngực. Do có những cục mềm được hình thành trong ống và ngăn chặn dòng chảy của sữa mẹ. Đây là một vấn đề phổ biến khi cho con bú. Nó có thể khiến vú mẹ đau, sưng đỏ.

Cơ chế tiết sữa mẹ

Ngay từ khi mang thai, ngực của người phụ nữ đã bắt đầu sẵn sàng để tạo ra sữa. Sự thay đổi trong bầu ngực của người phụ nữ được gây ra bởi 4 hormone chính bao gồm: estrogen, progesterone, prolactin và oxytocin.

Cơ thể bạn tự nhiên biết cách điều chỉnh mức độ của các hormone này để giúp ngực của bạn tạo ra sữa.

Estrogen và progesterone

Estrogen và progesterone chuẩn bị cho ngực của bạn để tạo sữa. Những hormone này được giải phóng bởi nhau thai trong thai kỳ. Chúng có hai vai trò chính.

Thứ nhất, estrogen và progesterone làm tăng kích thước và số lượng ống dẫn sữa trong bầu ngực của phụ nữ có thai.

Thứ hai, estrogen và progesterone hàm lượng cao sẽ ức chế sản xuất sữa khi thai nhi còn nằm trong bụng mẹ.

Một khi em bé được sinh ra và nhau thai bị bong ra, 2 loại hormone này sẽ giảm. Đây là dấu hiệu cho biết đã đến lúc cơ thể bạn tạo sữa.

Prolactin

Prolactin giúp ngực của bạn tạo ra sữa. Sau khi mẹ sinh em bé, nồng độ prolactin tăng lên. Mỗi khi bạn cho con bú hoặc vắt sữa, cơ thể bạn sẽ tiết ra prolactin. Với mỗi lần cho bé bú, cơ thể bạn tạo ra và lưu trữ nhiều sữa hơn trong nang sữa.

Nếu mức độ hormone prolactin quá thấp, nguồn sữa của bạn sẽ giảm. Đây là lý do tại sao điều quan trọng là mẹ phải cho con bú hoặc vắt sữa ngay sau khi sinh và vào những khung giờ đều đặn.

Oxytocin

Oxytocin giải phóng sữa từ vú của bạn. Khi em bé của bạn (hoặc máy hút sữa) bắt đầu mút và hút núm vú, hormone này được giải phóng. Sự phóng thích oxytocin làm cho sữa bị đẩy ra khỏi nang sữa, vào ống dẫn và ra khỏi núm vú, vào miệng của bé. Quá trình này được gọi là hoặc phản xạ xuống sữa (MER).

Các nguyên nhân chính gây tắc tia sữa

Hai nguyên nhân chính gây ra hiện tượng tắc tia sữa là sữa bị tích lại trong ống dẫn sữa và bầu ngực mẹ đang phải chịu áp lực lớn.

Sữa tích lại trong ống dẫn sữa

Nếu em bé không bú đúng cách, lực bú mút yếu... sữa trong ống dẫn sữa có thể bị tích lại, tạo thành các cặn ngăn chặn dòng sữa chảy. Giống như một ống nước bị cặn bẩn, ống dẫn sữa có cặn cũng sẽ bị tắc nghẽn.

Ngoài ra, không thường xuyên cho bé ăn, không vắt sữa đúng thời gian hoặc cai sữa đột ngột cũng có thể khiến sữa bị tích lại trong ống dẫn sữa; gây ra nguy cơ tắc tia sữa.

Ngực mẹ đang phải chịu áp lực

Các ống dẫn sữa trong bầu ngực có thể bị chèn ép dẫn đến tắc nghẽn do mẹ mặc áo chật, bó sát hoặc thường xuyên địu con trước ngực.

nguyên nhân gây tắ tia sữa

Một số nguyên nhân gây tắc tia sữa khác

Ngoài 2 nguyên nhân chính nêu trên, tắc tia sữa cũng có thể có nguồn gốc do:

  • Căng thẳng: tương tự như các bộ phận khác của cơ thể, ống dẫn sữa sẽ phải chịu ảnh hưởng xấu khi mẹ bị stress. Khi căng thẳng, quá trình sản xuất hormone oxytocin (một hoạt chất giúp mẹ sản xuất sữa) trở nên chậm hơn.
  • Kiệt sức: các sợi cơ nhỏ đẩy sữa qua tuyến vú đòi hỏi năng lượng giống như các cơ khác trong cơ thể. Nếu bạn kiệt sức, sữa sẽ khó thoát ra dẫn đến tắc nghẽn.
  • Dinh dưỡng không hợp lý: một chế độ ăn uống khoa học giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, giúp ngăn chặn tình trạng tắc tia sữa trở nên nghiêm trọng.

Triệu chứng tắc tia sữa

Các triệu chứng tắc tia sữa phổ biến nhất bao gồm:

  • Đau ở một vị trí cụ thể trên bầu ngực;
  • Có một khối sưng, mềm ở ngực;
  • Ngực nóng và sưng;
  • Sữa ở một bên bầu ngực chảy chậm;
  • Một vùng da trên ngực sần hơn những vùng khác;
  • Núm vú có các chấm nhỏ màu trắng.

Đôi khi, tắc tia sữa cũng có thể khiến mẹ bị sốt dưới 38⁰C.

Biến chứng khi bị tắc tia sữa

Tắc tia sữa là một hiện tượng phổ biến, nhưng nếu không được điều trị sớm một cách hợp lý, nó có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Chẳng hạn như:

Viêm tuyến vú

Viêm tuyến vú là một bệnh nhiễm trùng các mô vú gây đau đớn, sưng, nóng và đỏ vú. Nguyên nhân hàng đầu của bệnh này là ống dẫn sữa bị tắc và vi khuẩn xâm nhập.

Viêm tuyến vú khiến mẹ cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức, gây khó khăn cho việc chăm sóc em bé.

Áp xe vú

Áp xe vú là một dạng nhiễm trùng vú, gây ra hiện tượng sưng, đỏ, có hạch ấn thấy đau và bầu ngực thường có mùi hôi. Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể hiến mẹ mệt mỏi, đau nhức lan sang bả vai, cánh tay. Khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn áp xe, toàn thân người bệnh sẽ phải chịu những tổn thương nặng nề như:

  • Vùng da trên ổ áp xe nóng;
  • Ngực sưng, căng tức, tím đỏ;
  • Cơ thể sốt cao, rét run;
  • Môi khô, đau đầu...

Nghiêm trọng hơn, núm vú tụt, có biểu hiện viêm hạch bạch huyết, các tính mạch dưới da nổi rõ. Sữa có thể lẫn mủ chảy qua đầu núm vú, sữa có mùi hôi tanh.

Viêm xơ tuyến sữa

Tắc tia sữa có mủ nếu không được điều trị kịp thời có khả năng dẫn đến viêm xơ tuyến vú mãn tính khiến bệnh tái phát nhiều lần.

Hoại tử tuyến vú

Hoại tử tuyến vú xảy ra khi các khối mủ vỡ ra và đi vào máu. Nó thậm chí có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến gan, thận.

Cách chữa tắc tia sữa hiệu quả

Thông thường, mẹ có thể điều trị các triệu chứng tắc tia sữa ngay tại nhà. Hầu hết các trường hợp đều có thể giải quyết trong 1 đến 2 ngày mà không cần sử dụng thuốc.

Cho con bú đúng cách

Cho con bú thường xuyên, đều đặn là cách nhanh nhất để giảm tình trạng tắc tia sữa. Điều quan trọng là phải làm “thông thoáng” các ống dẫn sữa bị tắc sau mỗi lần cho con bú.

cho con bú đúng cách hạn chế nguy cơ tắc tia sữa

Mẹ hãy cố gắng cho bé bú nhiều hơn so với bình thường, đảm bảo không bỏ lỡ bất kỳ lần cho ăn nào trong ngày.

Nếu em bé không bú hết lượng sữa mà bạn có, hãy vắt sữa bằng tay hoặc bằng máu hút sữa và bảo quản trong tủ lạnh tránh để sót sữa trong bầu ngực.

Một số biện pháp không cần dùng thuốc

  • Sử dụng khăn ấm chườm ngực khoảng 20 phút trước khi cho con bú.
  • Ngâm mình trong bồn tắm muối ấm trong khoảng 10 đến 20 phút mỗi ngày. Nước ấm sẽ khiến các tế bào cơ thể mẹ được thư giãn, giúp làm dịu cơn đau và ngăn chặn tình trạng tắc ống dẫn sữa một cách dễ dàng.
  • Thay đổi tư thế cho con bú để cằm và mũi bé hướng về ống dẫn sữa bị tắc; giúp dòng sữa chảy ra dễ dàng hơn.
  • Massage ngực sau mỗi lần cho bé ăn.

Điều trị tắc tia sữa bằng thuốc

Việc uống thuốc trong thời kỳ mang thai và cho con bú thường được hạn chế vì nó có thể gây ra một số tác dụng phụ không mong muốn. Vì vậy, trước khi uống thuốc, các bác sĩ thường khuyến nghị mẹ nên thực hiện các biện pháp khác như chườm nóng, massage...

Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, những biện pháp này không mang đến hiệu quả; hoặc mẹ bị sốt cao thì buộc phải được điều trị bằng thuốc. Thông thường, mẹ bị tắc tia sữa chỉ cần uống thuốc giảm đau, hạ sốt paracetamol hoặc ibuprofen. Liều lượng và cách dùng cần có chỉ định của các bác sĩ chuyên khoa.

Ngoài ra, mẹ có thể mua cao dán trị tắc tia sữa có hiệu quả giảm triệu chứng đau nhức, khó chịu.

Khi tình trạng bệnh nặng hơn (chẳng hạn như bị áp xe), mẹ cần phải uống kháng sinh để chống viêm nhiễm. Đôi khi còn cần chích áp xe để mủ trong bầu ngực thoát ra ngoài. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể kê một số loại thuốc như Paracetamol, Rovamycine 500mg, Estradiol 2mg, Parlodel 2,5mg.

Lưu ý

Mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng và cách sử dụng thuốc.

Khi nào mẹ cần đi khám bác sĩ?

Tắc tia sữa có thể khiến mẹ cảm thấy đau nhức khó chịu, nhưng nhìn chung, nó không phải là một bệnh nguy hiểm nếu được điều trị từ sớm. Tuy nhiên, mẹ nên đến gặp các bác sĩ nếu xuất hiện những triệu chứng sau:

  • Cơn đau nhức nhối.
  • Hiện tượng tắc tia sữa không giảm dù đã thực hiện nhiều biện pháp điều trị nêu trên.
  • Mẹ bị sốt.
  • Ngực sưng, đỏ.
  • Tắc tia sữa tái phát nhiều lần.

Tham khảo mẹo dân gian trị tắc tia sữa

Bên cạnh những phương pháp điều trị mà chúng tôi giới thiệu ở trên, bạn cũng có thể tham khảo thêm một số mẹo trị tắc tia sữa được lưu truyền nhiều trong dân gian dưới đây:

  • Đu đủ: rửa sạch, gọt vỏ, nướng chín bọc trong vải mỏng để chườm ngực.
  • Lá đinh lăng: mẹ có thể giã nhuyễn lá bọc trong vải mỏng để đắp ngực trong 1 giờ hoặc đun sôi lá uống trong vài ngày.
  • Lá mít: rửa sạch một nắm lá mít rồi cho vào nồi nấu nước uống hàng ngày hoặc dùng lá mít non xào với thịt ăn cùng cơm đều có hiệu quả.
  • Rượu gấc: lấy nhân hạt gấc giã nát, trộn với rượu ta sau đó gói vào vải mỏng đắp trực tiếp lên bầu ngực.
  • Xôi nếp: mẹ nấu hoặc mua xôi nếp nóng hổi và đó bọc lại vào trong hai khăn vải mềm rồi chườm hai bên bầu ngực.

Cách phòng tắc tia sữa sau sinh

Nếu bạn muốn phòng tránh tắc tia sữa sau sinh, hãy áp dụng những cách mà chúng tôi giới thiệu dưới đây nhé!

Thường xuyên vắt sữa

Để ngăn chặn tình trạng ống dẫn sữa bị tắc, mẹ nên cho bé ăn thường xuyên và lên kế hoạch vắt sữa bằng tay hoặc bằng máu hút sữa nếu con bú không nhiều.

vắt sữa đều ngừa tắc tia sữa

Tránh gây áp lực lên ngực

Mẹ không nên mặc áo ngực cứng, quá chật khi đang cho con bú. Ngoài ra, hãy lưu ý đến bất kỳ loại áo nào có dây đai. Cũng đừng địu con trước ngực để tránh gây áp lực lên bầu ngực nhiều lần, trong thời gian dài.

Chườm nóng, massage bầu ngực mỗi ngày

Massage bầu ngực hoặc chườm nóng không chỉ giúp hạn chế tình trạng tắc tia sữa mà còn giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn.

Nhiệt ẩm là phương pháp điều trị hiệu quả được Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên dùng nhiều nhất giúp giảm đau và trị bệnh tắc tia sữa. AAP khuyến nghị mẹ nên chườm nóng và tắm nước ấm mỗi ngày.

Nghỉ ngơi và ăn uống khoa học

Cơ thể bạn chỉ có thể khỏe mạnh khi bạn cảm thấy thoải mái, được nghỉ ngơi và ăn uống đầy đủ. Vì vậy, hãy cố gắng dành thời gian để thư giãn và thưởng thức các món ăn ngon, đầy đủ dinh dưỡng.

Nếu tình trạng tắc tia sữa không có dấu hiệu thuyên giảm sau 24 đến 48h kể từ khi thực hiện các biện pháp điều trị. Hoặc bệnh kèm theo các triệu chứng như bị cúm, bạn nên đến bệnh viện để được kiểm tra kỹ hơn. Vì đây có thể là dấu hiệu cho thấy mẹ đang bị viêm tuyến sữa.

Nếu bạn đã từng phải đối mặt với vấn đề này, hãy chia sẻ với chúng tôi cách mà bạn đã sử dụng để chữa bệnh nhé!

[simple-author-box]

Viết một bình luận